فصل چهارم-اصطلاحات مهم و کاربردی - بخش دوم - افزایش سرمایه و حق تقدم

  • گیلان بورس GuilanFX

فهرست مطلب

افزایش سرمایه و حق تقدم
اما افزایش سرمایه، که به عنوان یک سهامدار علمی باید به صورت حرفه ای با آن برخورد نمایید و از فرصت-های آن نهایت استفاده را نمایید. زیبایی و هیجان سرمایه گذاری در بورس، زمانی به نقطه اوج خود می رسد که یک شرکت، علاوه بر پرداخت سود سالیانه و افزایش سیر قیمت سهامش در طول سال، اعلام افزایش سرمایه نیز داشته باشد. قبل از این که به مسأله  افزایش سرمایه و انواع و نحوه تعیین قیمت جدید یک سهم بعد از بازگشایی نماد شرکت در تابلو تالار بورس، و غیره بپردازیم، یادآوری یک نکته الزامی است، شما به عنوان یک سهامدار، مالک درصدی از شرکت به نسبت تعداد سهام ود هستید بنابراین سعی نمایید تا آنجا که اطلاعات و قدرت ریسک تان به شما اجازه می دهد از دیدگاه شرکت تصمیم گیری نمایید و خود را مسئول و کارفرما تصور نمایید.
افزایش سرمایه شرکت شاید به طور ظاهری و در کوتاه مدت سودی عاید شما نکند و حتی بعد از فروش سرمایه شرکت، قیمت سهام آن شرکت به حدود نصف تنزل پیدا نماید (هر چند، سهامدار از طریق اضافه شدن تعداد سهام خود به نسبت افت قیمت، هیچ ضرری را از لحاظ ارزش کل سهام خود متحمل نمی شود) اما بازدهی بلندمدت برای او از طریق افزایش سهم، افزایش سود سالیانه را در پی خواهد داشت.
اصولاً صدور سهام جدید برای سهامداران جدید و قبلی را افزایش سرمایه می گویند.


یک شرکت بورسی، افزایش سرمایه خود را از سه (3) طریق، می تواند به اجرا درآورد:
1- افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران.
2- افزایش سرمایه از محل مطالبات سهامداران.
3- افزایش سرمایه از محل سود انباشته.

1- افزایش سرمایه از محل آورده نقدی سهامداران:
 منظور از آورده های نقدی، بدین صورت است که سهامداران باید نسبت به تعداد سهامی که به آنها تعلق می-گیرد به قیمت اسمی سهم که در بورس 100 تومان می باشد، پول پرداخت نمایند.
بدین ترتیب، سهامداران بعد از تصویب افزایش سرمایه از طریق آورده نقدی به دفتر امور سهام شرکت مراجعه نموده و مبلغ موردنظر را به حساب شرکت در بانک واریز می کنند و فرم پذیره نویسی حق تقدم سهام را تکمیل می نمایند. فرم حق تقدم که در ادامه به صورت کامل در همین بخش توضیح داده خواهد شد، گاهی توسط شرکت موردنظر از طریق پست هم به آدرس سهامدار ارسال می گردد و دیگر نیازی نیست که به دفتر امور سهام شرکت مراجعه داشته باشید.
در افزایش سرمایه هایی که از محل آورده نقدی صورت می گیرد، شرکت یا اندوخته ای برای صرف سهام به منظور افزایش سرمایه ندارد و یا سهامداران رأی به اندوختن منابع به منظور افزایش سرمایه نداده اند. در این صورت روال معمول بدین گونه می باشد که سهامداران شرکت در زمان افزایش سرمایه، به ازای هر سهم جدید، مبلغ اسمی آن را که در بورس 100 تومان می باشد را به شرکت پرداخت می کنند و سهام جدید با حق تقدم به آنها تعلق می گیرد.
اصولاً ارائه استراتژی حق تقدم دو هدف اساسی را برای شرکت دربر دارد:
الف- از کاهش ارزش سهام جلوگیری می کند.
ب- درصد مالکیت فعلی را برای سهامداران کنونی حفظ می نماید.
و در صورتیکه سهامدار فعلی نخواهد که سهام جدید را بخرد می تواند حق تقدم خود را به کسی که خواهان خرید سهام مزبور است بفروشد.
فرض نمایید که شما صاحب 5000 عدد سهم شرکتی هستید که اغلام افزایش سرمایه 100% به ارزش اسمی 1000 ریال از محل آورده نقدی سهامداران می کند. طبق یک محاسبه ساده تعداد سهام جدید و نیز مبلغ تمام شده سهام جدید که شما باید بپردازید، مشخص می شود:

تعداد سهام جدید و نیز مبلغ تمام شده سهام جدید که شما باید بپردازید

هر زمانی که شرکت در بورس، تصمیم به افزایش سرمایه می گیرد، باید مجمع عمومی فوق العاده برگزار نماید و تمامی سهامداران جز و کل خود را دعوت کند. البته در اینجا یادآوری یک نکته ضوری است که در صورتی که یک شرکت تصمیم به برگزاری مجمعی می گیرد (مجامع مختلف شرکت در بخش شرکت ها توضیح داده شده است) نماد آن شرکت بسته می شود و سهام آن قابل داد و ستد نیست تا زمانی که نماد شرکت بازگشایی شود. حال، برای اینکه بدانیم قیمت هر سهم بعد از باز شدن نماد شرکت و شروع داد و ستد سهام آن، چقدر خواهد بود به مثال ساده زیر توجه نمایید:
آخرین قیمت سهم یک شرکت فرضی قبل از بسته شدن نماد آن 5000 تومان بوده است، این شرکت 100% افزایش سرمایه از محل آورده های نقدی سهامداران داشته است. قیمت این سهم بعد از باز شدن نماد شرکت چقدر خواهد بود؟
فرمول تعیین قیمت هر سهم بعد از باز شدن نماد شرکت بصورت زیر می باشد:

فرمول تعیین قیمت هر سهم بعد از باز شدن نماد شرکت


با توجه به اینکه افزایش سرمایه از محل آورده نقدی بوده است، بنابراین به ازای حق تقدم هر سهم قبلی باید 1000 ریال پرداخت گردد، طبق فرمول بالا قیمت هر سهم جدید به صورت زیر نمایان می شود:

مثال فرمول تعیین قیمت هر سهم بعد از باز شدن نماد شرکت

بنابراین قیمت سهام جدید معادل 3000 تومان محاسبه شد یعنی تقریباً نصف قیمت قبل که 5000 تومان بود اما تعداد سهام دو برابر شده است.
تبصره: از این فرمول چنانچه به درستی استفاده نمایید، اطلاعات بسیار مفیدی را به دست خواهید آورد.
در کل افزایش سرمایه به معنی تجزیه سهام و شکستن آن می باشد یعنی هر سهم شما به چند سهم دیگر شکسته می شود.
2- افزایش سرمایه از محل مطالبات سهامداران:
چنانچه افزایش سرمایه از محل مطالبات سهامداران باشد، دیگر نیازی به پرداخت پول از طرف سهامداران نیست و مبلغ افزایش سرمایه از مطالباتی که سهامدار قبلاً از شرکت داشته است تأمین می شود (مثلاً سهامدار EPS سال خود را از شرکت دریافت نکرده است). در کل شرکت مطالبات شما را تبدیل به سهام می کند و به شما واگذار می کند.
حال برای تعیین قیمت هر سهم جدید بعد از باز شدن نماد به یک مثال توجه نمایید:
فرض کنید که آخرین قیمت هر سهم شرکت قبل از بسته شدن نماد جهت افزایش سرمایه 306 تومان بوده است و افزایش سرمایه از محل مطالبات به میزان 30% تعیین شده است. قیمت هر سهم بعد از بازگشایی نماد شرکت در تابلوی بورس چقدر می شود؟
با توجه به افزایش سرمایه از محل مطالبات به ازای هر حق تقدم قبلی 30 تومان از محل مطالبات سهامدار کسر می گردد:

قیمت هر سهم جدید در مثال

بنابراین قیمت هر سهم جدید به مبلغ 258 تومان بعد از باز شدن نماد شرکت مشخص می شود.
3- افزایش سرمایه از محل سود اندوخته/ انباشته:
طبق قانون، شرکت ها موظف هستند که 5% (پنج درصد) از سود خود را ذخیره کنند. زمانی که شرکت از طریق این سود انباشته، تصمیم به افزایش سرمایه می گیرد و چون سهامدار در این مورد، در قبال دریافت سهام، پولی پرداخت نمی کند به آن افزایش سرمایه از محل اندوخته یا روش سهام جایزه گفته می شود.
فرض کیند که آخرین قیمت هر سهم شرکت موردنظر قبل از بسته شدن نماد آن در تالار بورس، 4500 تومان می باشد و افزایش سرمایه شرکت به میزان 100% از محل اندوخته تعیین می شود. قیمت جدید هر سهم پس از بازگشایی چه مقدار می شود؟
چون محل افزایش سرمایه از طریق سود انباشته می باشد بنابراین به ازای حق تقدم هر سهم قبلی پولی از طرف سهامدار پرداخت نمی شود و قیمت هر سهم جدید بعد از باز شدن نماد به صورت زیر نمایان می شود:

قیمت هر سهم جدید در مثال

به طور مثال، شما قبل از افزایش سرمایه از محل اندوخته، تعداد 2000 سهام داشتید با افزایش صد در صدی، جمع تعداد سهام شما بعد از باز شدن نماد به 4000 عدد می رسد. بنابراین جمع ارزش سهام قبل و بعد از افزایش سرمایه تغییر چندانی نمی کند.

ارزش جمع کل سهام شما قبل و بعد از افزایش سرمایه