فصل دوم-کارگزاران

  • گیلان بورس GuilanFX

فهرست مطلب

کارگزاران چه کسانی هستند؟
شما به عنوان یک سهامدار سفارش خرید و فروش خود را از طریق کارگزار انجام خواهید داد. کارگزارها واسطه بین شما و بورس می باشند که در قبال دریافت کارمزد مشخصی دستورات خرید و فروش را انجام می-دهند. هیچ نوع معامله ای در بازار بورس بدون کارگزار انجام نمی شود. البته توجه داشته باشید که در تمام بورس های دنیا، کارگزارها وجود دارند و معاملات بوسیله این افراد انجام می شود. به همین دلیل و موارد دیگری که در ادامه ذکر خواهد شد، یک سهامدار باید در مورد کارگزارها اطلاعات کافی و لازم را داشته باشد تا بتواند از ما بین آنها کارگزار مناسب خود را انتخاب نماید.
کارگزاران، افراد و گروههایی هستند که از صافی بخش های مختلف سازمان بورس گذشته اند و بیشتر آنها سالهای بسیار کم رونق گذشته را تجربه نموده اند. با توجه به گسترش و رشد و توسعه سریع بازار سرمایه در طی سه سال اخیر تعداد شرکت های کارگزاری همراه با افزایش سهامداران پیش نرفت و کلاً با توجه به رشد کمی سایر عوامل بورس رشد کمی قابل توجه ای ننمود و همین باعث ایجاد مشکلات عدیده ای شده است.
با توجه به پتانسیل فعالیت هایی که کارگزاران می توانند انجام دهند، سهامداران با داشتن اطلاعات کافی در مورد این قشر، می توانند اقدام به فعالیت هایی نمایند که در نوع خود بدیع و در عین حال سودآور باشد. واقعیت این است که نمی شود با یک سی دی یا کتاب در مورد این قشر بورسی، بطور کامل اطلاعات ارائه داد. کارگزاران را باید از نزدیک دید و با پرسش سوالات مختلف و مشاهده نحوه فعالیت ها و تحقیق به روش های بسیار ساده، اقدام به تصمیم گیری کرد و دست به انتخاب زد.
درباره کیفیت ارائه خدمات، محل دفاتر از لحاظ نزدیکی به محل سکونت ما، صداقت در گفتار و خیلی از مسایلی که برای افراد مختلف، دارای درجه و اعتبار و اهمیت متفاوتی هستند. برای شناخت کارگزار موردنظر خود راهی نیست جز انتخاب چندین کارگزار و تحقیق و مشاهده و ملاقات و ... و در انتها انتخاب بهترین کارگزار از نظر خودتان.


کارگزار: موسسه ای (شرکتی) است که با مجوز سازمان به نمایندگی از طرف اشخاص و یا به حساب خود حسب مورد، و قوانین و مقررات مربوط به داد و ستد اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس و سایر خدمات کارگزاری می پردازد.
آشنایی با خدمات مختلفی که یک کارگزار می تواند ارائه نماید، ولی به دلیل به صرف نبودن خدمات خصوصی، از چشم پوشیده مانده است، می تواند شما را نسبت به سایر مسیرهای فعالیت بیشتر آگاه نماید. آشنایی با خدماتی که درخواست آن از کارگزار مربوطه از حقوق بدیهی شما می باشد و آشنایی با قوانینی که کارگزار مربوطه نمی تواند خلاف جهت آن حرکت کند، شما را در آگاهی بیشتر از حقوق خود یاری می-رساند.


خدمات کارگزاران
در تمام سازمان های بورس جهان انجام کلیه کارهای داد و ستد بین بورس و سهامدار (سرمایه گذار) را موسسه-های مشخص به نام کارگزار برعهده دارند. کارگزاران در قبال دریافت کارمزد بسیار پایین تمامی دستورات سهامدار فروشنده و خریدار را با توجه به ضوابط و قوانین بورس انجام می دهند.
اولین قدمی که شما بعد از مطالعه کامل این سی دی باید بردارید، مراجعه به یک کارگزار خوب می باشد (البته همه کارگزاران از لحاظ امنیتی، تضمین شده هستند و تحت نظارت کامل سازمان بورس هستند) و آشنایی با خدمات کارگزارن شما را در مراجعه اول کمک می کند تا بتوانید سوالاتی اساسی در زمینه های مختلف بورسی بپرسید.
براساس آیین نامه سازمان بورس کارگزار می تواند در دو حوزه زیر فعالیت نماید:
- حوزه سرمایه گذاری و خدمات کارگزاری
- حوزه خدمات مالی


سرمایه گذاری و خدمات کارگزاری
1- خرید و فروش اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار به نمایندگی از طرف اشخاص و یا به حساب خود.
2- پذیره نویسی اوراق بهادار پذیرفته شده در بورس.
3- اداره امور سرمایه گذاری ها به نمایندگی از طرف اشخاص و بازارگردانی اوراق بهادار.
بازارگردانی: فعالیتی است که با هدف کاهش دامنه نوسانات قیمت اوراق بهادار و تأمین نقدشوندگی آن با مجوز سازمان توسط کارگزار انجام می شود.

خدمات مالی کارگزار:
1- ارائه مشاوره و راهنمایی به شرکت ها به منظور نحوه عرضه سهام آنها برای فروش در بورس ارواق بهادار.
2- راهنمایی شرکت ها در مورد طرق افزایش سرمایه و نحوه عرضه سهام و سایر اوراق بهادار برای فروش در بورس اوراق بهادار.
3- انجام بررسی های مالی، اقتصادی، سرمایه گذاری.
4- ارائه خدمات و نظرات مشورتی به سرمایه گذاران و سهامداران.
تبصره: تمامی خدمات خرید و فروش توسط کارگزار انجام می گیرد و سهامداران و سرمایه گذاران طبق قانون بورس نمی توانند مبادرت به خرید و فروش مستقیم نمایند. سهامدار یا سرمایه گذار بعد از انتخاب سهام موردنظر به کارگزار خود دستور می دهد جهت انجام معاملات خرید و یا فروش و در مقابل مبلغ ناچیزی به عنوان کارمزد دریافت می نماید.
کارگزار باید برای جبران خسارتی که ممکن است از عملیات وی متوجه طرفین معامله شود، نزد بانک مرکزی اقدام به سپردن تضمین مناسب نماید و علاوه بر این کارگزار باید یک حساب تضمین بورس افتتاح کند تا سهم-الشرکه خود را به حساب تضمین بورس واریز نماید.
حساب تضمین بورس، حساب ویژه ای است که به منظور ایفای تعهدات کارگزاران ناشی از فعالیت کارگزاری با هدف حمایت از سرمایه گذاران، افتتاح می شود.


قوانین کارگزارن
کارگزارن بخشی از فرایند معاملات بورس هستند که یک سهامدار تا زمانی که در بورس فعالیت نماید ناگزیر از ارتباط با آنها می باشند. منطق ماهیت بازار حکم می کند که برای وارد شدن در یک تجارتی از تمامی اصول و قوانین مرتبط به آن آگاه باشیم. چنانچه اطلاعات بیشتری کسب کنید تصمیمات مطمئن تری را با درصد ریسک پایین تری اتخاذ خواهید نمود. یک سهامدار آگاه سعی می کند که هر کدام از گروه هایی که در ارتباط با بورس می باشد را بطور جداگانه و دقیق با صبر و تفکر مورد مطالعه قرار دهد. در مورد کارگزارن، اطلاعات مفیدی می توانید تهیه نمایید، از قبیل: مشخصات کلی شرکت- اطلاعات در مورد مدیرعامل- اطلاعات در مورد نمایندگان کارگزاران- سابقه فعالیت- آدرس محل دفتر- کیفیت کار و خدمت- امانتداری و صداقت و خیلی از مسایل دیگر که نیاز به حضور مستقیم در تالار و آشنایی با آنها را ایجاب می کند. البته ناگفته نماند که هر چند، کارگزاران یک شخصیت مستقل در سازمان بورس هستند، اما سازمان بورس، نظارت کامل بر آنها دارد و از لحاظ اطمینان و امنیت مشکلی ندارند. بلکه فقط جهت انتخاب کارگزار مخصوص خود بهتر است که عوامل فوق را در نظر داشته باشید.
- داد و ستد اوراق بهادار در بورس تهران فقط توسط کارگزارن بورس انجام می گیرد.
- کارگزار بورس نمی تواند خود را به عنوان نماینده سازمان معرفی کند یا به نام سازمان تعهدی نماید مگر در مواردی که از طرف هیأت مدیره با اختیارهای مشخص مأمور شده باشد.
- کارگزاران موظف اند هر گونه وجوهی را که از طرف مشتریان برای معامله های بورسی به آنها پرداخت می-شود، بی درنگ در حساب مخصوصی (که در یکی از بانک ها افتتاح می کنند) منظور نمایند.
- هرگاه کارگزاران نتوانند تعهدات خود را در معامله های بورسی به انجام رسانند باید بی درنگ به صورت کتبی مراتب را به دبیرکل سازمان اطلاع دهند تا دبیرکل طبق مقررات اقدام نماید.
- در مواردی که دبیرکل سازمان تقصیر یا تعللی از هر یک از کارگزارن مشاهده نماید، مراتب را به هیأت مدیره سازمان بورس گزارش می دهد.
- هرگونه خرید و فروش باید در اوراق مخصوص ثبت شود و به امضای کارگزارن طرف معامله برسد. این اوراق در پنج نسخه صادر می گردد و یک نسخه از آن به هر یک از کارگزارن طرف معامله و دستوردهندگان خرید و فروش می دهند.
- کارگزار فروشنده مکلف است که حداکثر پس از هفت روز از تاریخ انجام معامله، تشریفات مربوط به انتقال اوراق بهادار مورد معامله را انجام دهد و اوراق مزبور را به کارگزار خریدار تسلیم نماید. در صورتی که اوراق خریداری شده در مهلت مقرر به خریدار تحویل نگردد، صرف نظر از اینکه کارگزار ذیربط مقصر شناخته می-شود، مکلف است تمام خسارت وارد شده به خریدار را جبران نماید.
- هیچ کارگزاری نمی تواند اوراق بهاداری را که مأمور فروش آن است، شخصاً برای خود خریداری کند.
- معاملات بورس اوراق بهادار تهران پنج روز در هفته به استثنای روزهای تعطیل و پنجشنبه ها انجام می شود.
- نمایندگان بانک های کارگزار و شرکت های مالی نمی توانند در خرید سهام عرضه شده مربوط به موسسه خود شرکت کنند.
- در صورتی که کارگزار فروشنده، اوراقی را برای فروش عرضه نماید و کارگزار خریدار قیمتی را برای خرید اعلام کند و در صورتی که کارگزار فروشنده، پیش از پرداختن به معامله های دیگر یا اعلام تنفس، صراحتاً اعلام نماید که در قیمت پیشنهادی حاضر به فروش اوراق عرضه شده نیست، کارگزار خریداری متعهد است که قیمت پیشنهادی خود را حفظ نماید و اوراق را در صورت موافقت کارگزار فروشنده به فروش، به قیمت مزبور خریداری نماید. عدول از خرید به قیمت پیشنهادی جایز نیست.
- در صورتی که عرضه یا تقاضای کارگزاران فروشنده یا خریدار در قیمت های معین اعلام گردد و در هر مورد خریدار یا فروشنده ای در این نرخ ها وجود نداشته باشد، عرضه و تقاضای مزبور پس از پرداختن به معامله دیگر به خودی خود ابطال می گردد و در صورت تمایل کارگزار، این عرضه و یا تقاضا دوباره در همان جلسه تکرار می شود.
- وجه مربوط به سهام معامله شده در بورس همراه با وکالت نامه فروش سهام و اصل سهام باید حداکثر تا 72 ساعت از تاریخ معامله بین کارگزاران خریدار و فروشنده رد و بدل گردد.
کارگزار فروشنده موظف است تشریفات مربوط به انتقال سهام معامله شده را ظرف 7 روز از تاریخ معامله انجام داده و سهام را تحویل خریدار نماید. در صورتی که علل یا توافقی دیگر در مورد تحویل بعد از مهلت های تعیین شده وجود داشته باشد، مراتب باید قبلاً به اطلاع دبیرکل سازمان برسد. در هر صورت معامله انجام شده قطعی به شمار می رود.
- کارگزاران موظفند همواره دستورهای مشتریان خود را هر چه زودتر اجرا کنند. دستورهای مشتریان به شرح زیر طبقه بندی می شود و هر یک از آنها باید به موقع خود (به ترتیبی که در زیر آمده است) عمل گردد:
الف) دستور خریدهای به قیمت باز، باید در اولین جلسه ای که اوراق مورد تقاضا برای فروش عرضه می گردد به اجرا درآید.
ب) دستور خرید با قیمت محدود، نسبت به دستور خرید با نرخ پایین تر از حداقل محدوده مذکور حق تقدم دارد و کارگزار مجری دستور به هیچ وجه اجازه ندارد (مادام که نرخ معامله ها در محدوده تعیین شده می باشد) از خرید اوراق بهادار به حساب مشتری خودداری نماید و تا آنجا که دستور خرید این مشتری تأمین نگردیده است نباید مهلت دهد در محدوده قیمت تعیین شده، کارگزاران دیگر اقدام به خرید اوراق نمایند.
ج) در صورتی که کارگزاری دستورهای متفاوتی در قیمت های باز، محدود و معین داشته باشد موظف است به ترتیب زیر دستورهای خود را به اجرا درآورد:
+ در هر مورد حق تقدم تقاضاها به ترتیب تاریخ دستورهای مشتریان تعیین می شود.
+ حق تقدم تاریخ دستور مشتریان مادام که قیمت مورد معامله در محدوده قیمت تعیین شده از طرف مشتری باشد، محفوظ خواهند ماند.
+ در صورتی که قیمت معامله از قیمت تعین شده از طرف هر مشتری (که از نظر تاریخ دارای حق تقدم می باشد) فراتر رود، سهام به مشتریان بعدی که در محدوده نرخ مورد معامله قرار گیرند، تعلق می گیرد.
به همین ترتیب با دستورهایی که با نرخ باز داده شده اند عمل خواهد شد و در هر مورد حق تقدم زمانی دستورها با افزایش قیمت ها از بین می رود و دستورهای مشتریان دیگری که قیمت تعیین شده آنها از قیمت مورد معامله بیشتر نشود از حق تقدم اوراق استفاده می کنند.


کارمزد کارگزاران
با توجه به توسعه بازار سرمایه در چند سال اخیر، افراد بسیار زیادی در بورس مراجعه و اقدام به خرید و فروش سهام شرکت ها کرده اند و از طرف دیگر با توجه به تعداد معدود کارگزاری، کیفیت خدمات آنها کاهش یافته است. مثلاً چنانچه به بعضی از کارگزاری ها مراجعه کنید به دلیل ازدحام زیاد جمعیت، به شما می گویند که حداقل باید یک میلیون تومان جهت خرید سهام داشته باشید در حالی که هر فردی طبق قانون می تواند حتی با هزار تومان اقدام به خرید و فروش سهام نماید. اما مسئله مهم در بخش خرید و فروش و پیش بینی مقدار سود، در نظر داشتن مقدار کارمزدی که کارگزاران می گیرند می باشد. بطور دقیق برای یک خرید و فروش کامل، کارگزار 2% کارمزد می گیرد. البته مبلغ در زمان خرید با زمان فروش تفاوت دارد که در قسمت زیر درج شده است:
در زمان خرید هر سهم یعنی زمانی که شما می خواهید سهامی را بخرید مبلغ کارمزدی که باید به کارگزار بپردازید 75/0% از کل مبلغ واریز شده کم می شود.

زمان خرید سهام

کارمزد

5/0%

تسهیلات

25/0%

جمع

75/0%

در زمان فروش، یعنی زمانی که می خواهید سهام خود را بفروشید مقدار 25/1% از کل مبلغ قرارداد کم می شود.

زمان فروش سهام

کارمزد

5/0%

مالیات

5/0%

تسهیلات

25/0%

جمع

25/1%

بنابراین 2%=75/0%+25/1%

مثال:
فرض کنید که شما می خواهید 500 تا سهم در کارخانه سیمان دورود که قیمت روز آن 5200 ریال می باشد، خریداری کنید. هزینه تمام شده به شرح زیر خواهد بود:

500 سهم سیمان دورود از قرار هر سهم  5200 ریال

2.600.000

5/0% کارمزد

13.000

25/0% تسهیلات

6.500

جمع کل پرداختی

2.619.500

بعد از چند هفته و یا چند ماه، شما می خواهید که این سهام را بفروشید و قیمت سهام کارخانه سیمان به 5500 ریال در سهم افزایش یافته است. در آن زمان کل دریافتی شما به شرح زیر می باشد:

500 سهم سیمان دورود از قرار هر سهمی 5500 ریال

2.750.000

5/0% کارمزد

13.750

5/0% مالیات

13.750

25/0% تسهیلات

6.875

جمع کل پرداختی

2.715.625

شما در حین طراحی استراتژی و یا روش های خرید و فروش و داد و ستد، همیشه مبلغ 2% هزینه کارگزاران را در نظر داشته باشید و در سودگیری به آن توجه کنید.

کارمزد

5/0%

تسهیلات

25/0%

جمع

75/0%