فصل سیزدهم-یک مثال عملی و کاربردی - بخش پنجم - نسبت مالکانه

  • گیلان بورس GuilanFX

فهرست مطلب

نسبت مالکانه :
این نسبت نشان می دهد که بطور کلی چه نسبت از داراییهای شرکت به سهامداران تعلق دارد و نحوه محاسبه این نسبت به شرح ذیل می باشد:

نسبت مالکانه
نسبت‌های مالی:ایران خودرو دیزل

1382

1381

1380

1379

نسبتهاي مالي

1.11088909

1.030079

1.164504

0.931905

نسبت جاري

0.271552159

0.427974

0.40094

0.251746

نسبت آنی

0.074264012

0.070885

0.034884

0.019737

نسبت نقد

1.326399364

1.248551

0.661256

0.827748

گردش موجودی کالا

271.4114692

288.3343

544.4189

434.9151

متوسط دوره نگهداری کالا

450728

96985

384220

-114022

سرمایه در گردش

0.65359728

0.511407

0.310368

0.297915

نسبت گردش مجموع دارایی‌ها

0.970982207

0.820441

0.49922

0.528776

نسبت گردش دارایی‌های جاری

6.149443666

2.538707

1.680212

2.183205

نسبت گردش حسابهای دریافتنی

1.999563545

1.357711

0.820442

0.682358

نسبت گردش دارایی‌های ثابت

0.850061001

0.897132

0.879448

0.859424

نسبت بدهی

2.027542429

1.425175

1.36425

1.949807

نسبت پوشش هزینه بهره

23.10222096

22.05766

19.09433

23.74617

حاشیه سود ناویژه

17.54256878

16.20098

17.86536

20.17382

حاشیه سود قبل از کسر بهره و مالیات

7.760216679

6.338665

11.49926

6.669139

حاشیه سود خالص

22.93155049

16.57058

11.08968

12.02016

بازده کل سرمایه گذاریROI

10.94767183

8.030028

8.515929

14.13348

ROE

1337

618

558

249

EPS

395

500

488

310

DPS

0.295437547

0.809061

0.874552

1.24498

POR

3.93

4.5

4.13

9.82

P/E

الف) نسبت‌های نقدینگی
اعتباردهندگان کوتاه مدت علاقه‌مندند که این نسبت‌ها بالا باشد. در طی دوره مورد بررسی نسبت‌های نقدینگی این شرکت تقریبا  ثابت  و کمی بالاتر از میانگین صنعت می‌باشند لذا در حال حاضر شرکت ایران خودرو دیزل با ریسک باز پرداخت بدهی ها مواجه نمی‌باشد.
نسبت جاری بیشتر مورد توجه بستانکاران است، اما از دید مدیران شرکت داشتن حد مطلوب این نسبت مهم است. نسبت‌های جاری محاسبه شده برای سال‌های 1379 تا 1382، همانطور که ملاحظه می‌شود پایین تر از 2 هستند ولی با توجه به میانگین صنعت نسبتا خوب است.
نسبت آنی یا سریع شرکت طی سال‌های 79 الی 82  تقریبا مقدار ثابتی داشته است. که جهت  قضاوت بهتر در مورد آن باید با متوسط صنعت مقایسه شود.
نسبت نقدی سرعت توان پرداخت تعهدات کوتاه مدت را بهتر از دو نسبت بالا نشان می‌دهد. هر چه این نسبت بالاتر باشد سرعت پرداخت تعهدات کوتاه مدت بیشتر است. با توجه به نسبت‌های نقد محاسبه شده، می‌بینیم که این نسبت‌ها در مقایسه با دو نسبت قبل زیاد مطلوب نیستند.
منفی بودن سرمایه در گردش آن نشان دهنده پایین بودن توان پرداخت تعهدات کوتاه مدت است. در مورد شرکت ایران خودرو دیزل همانطور که ملاحظه می‌شود سرمایه در گردش در سال 1379 منفی است ولی در سال‌های پس از آن شرکت توانسته است وضعیت سرمایه در گردش را بهبود ببخشد.

ب) نسبت‌های فعالیت (کارایی)
ایران خودرو دیزل در اداره و بهره‌گیری صحیح از دارائی‌های خود موفق عمل کرده است. گردش موجودی کالای این شرکت رشد بسیار مناسبی را شاهد بوده است. این نسبت نشان دهنده فعالیت‌های فروش می‌باشد و افزایش آن، به معنی افزایش فروش شرکت می‌باشد.
نسبت گردش دارائی‌های ثابت نیز در سال گذشته پس از چند سال ثبات نسبی رشد چشم‌گیری را شاهد بوده است. افزایش این نسبت به معنی عدم تغییر دارائی‌های ثابت شرکت ، افزایش بهره‌وری و استفاده بهینه از این دارائی‌ها می‌باشد و به دنبال آن نیز افزایش گردش مجموع دارائی‌ها را می‌توان نشانه‌ای از توانمندی مدیران این شرکت دراداره دارائی‌ها دانست که می‌تواند بر روند سودآوری شرکت تاثیر زیادی داشته باشد.
نسبت گردش موجودی کالا کارایی و چگونگی استفاده از موجودی کالا که یکی از اقلام مهم سرمایه در گردش در جهت افزایش فروش واحد انتفاعی است را نشان می‌دهد. نسبت‌های محاسبه شده برای سال‌های 79 تا 82 نشان می‌دهد که  طی این چند سال شرکت ایران خودرو دیزل توانسته است به نحو  موثری از موجودی کالا بهره ببرد.
متوسط دوره نگهداری کالا، با توجه به نوع محصولاتی که این شرکت تولید می‌کند طی دوره زمانی 79 الی 82 مطلوب به نظر می‌رسد.
نسبت گردش مجموع دارایی‌ها بیشتر مورد توجه سهامداران و مدیران واحد انتفاعی است. هرچه این نسبت بیشتر باشد بهتر است. چنانچه این نسبت کاهش یابد نشان می‌دهد که بخشی از دارایی ها راکد مانده و یا بصورت بهینه استفاده نشده است. در مورد این شرکت می‌بینیم که طی سال 79 تا 82 این نسبت رشد پیدا کرده است و بنابراین در استفاده از دارایی‌هایش موفق عمل کرده است.
نسبت گردش دارایی‌های جاری از سال 79 تا 82 افزایش پیدا کرده است، یعنی شرکت توانسته است از دارایی‌های جاری و به عبارتی از سرمایه در گردش خود استفاده بهتری به عمل آورد.
نسبت گردش حساب‌های دریافتنی شرکت ایران خودرو دیزل در حد مطلوبی قرار دارد خصوصا که در سال 82 به طرز قابل توجهی افزایش داشته است.
نسبت گردش دارایی‌های ثابت شرکت از سال 79 تا 82 روند رو به رشدی داشته است و شرکت توانسته است بهتر از دارایی‌های ثابت خود استفاده کند.

ج) نسبت های اهرمی
نسبت بدهی شرکت ایران خودرو دیزل همانطور که ملاحظه می‌شود تقریبا طی سال‌های مورد بررسی ثابت بوده است و نسبتا وضعیت مطلوبی دارد.
نسبت پوشش هزینه بهره شرکت با اینکه طی سال‌های 80 و 81 افت داشته ولی مجددا در سال 82 افزایش یافته است و باعث شده است شرکت در وضعیت قابل قبولی به لحاظ توان پرداخت هزینه های مالی قرار داشته باشد.

د) نسبت‌های سودآوری
شرکت ایران خودرو دیزل در حفظ حاشیه سود ناخالص  و میزان سود‌آوری خود موفق بوده است. زیرا  میزان سود به فروش این شرکت در 4 سال گذشته تقریبا ثابت بوده است.
بازده کل سرمایه گذاری (ROI) شرکت ایران خودرو دیزل در مقایسه با  صنعت در وضع مطلوبی قرار دارد.
بازده حقوق صاحبان سهام (ROE) شرکت ایران خودرو دیزل طی سال‌های 79 تا 82 نسبت به متوسط صنعت در وضع مطلوبی قرار دارد.
. نمودار زیر رشد EPS را طی این چهار سال و میزان DPS شرکت در هر سال را نشان می‌دهد.

رشد EPS و میزان DPS

همانطور که نمودار بالا و نسبتDPS  به EPS نشان می‌دهد، این شرکت بخش بیشتری از EPS را بین سهامداران طی این سال‌ها تقسیم کرده است. البته در سال 79 همانطور که ملاحظه می‌شود DPS بالاتر از EPS بوده است.
نسبت قیمت به عایدی P/E از جمله مهمترین نسبت‌های ارزیابی عملکرد شرکت است. این نسبت برای شرکت ایران خودرو دیزل در پایان سال 1382 در حدود 3.93 بوده در حالیکه متوسط صنعت در پایان سال 1382 معادل 94/8  بوده است. البته در حال حاضر نسبت مزبور معادل 6.25 است.